05.09.10
Home
Κόσμος
Ευρωπαϊκή Ένωση
Βόρεια Αμερική
Λατινική Αμερική
Αφρική
Ασία
Μέση Ανατολή
Βαλκάνια
Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος
Η Δική σας Άποψη
Δημοσιεύσεις
Λεξικό-Ορολογία
Χρήσιμα Links
Αναζήτηση
Επικοινωνία
Remository

Login Form






Ξεχάσατε τον κωδικό σας;
Δεν έχετε λογαριασμό; Εγγραφή

Who's Online

Έχουμε 8 επισκέπτες online
Case Studies
Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας Εκτύπωση E-mail

(Η συγγραφή του παρόντος άρθρου ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2006 και ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του ιδίου έτους)

Ως τρομοκρατία ορίζεται κάθε ενέργεια που αποσκοπεί στη βίαιη ανατροπή της υπάρχουσας πολιτικής , κοινωνικής ή / και οικονομικής κατάστασης και προκαλείται από ολιγάριθμες ομάδες ανθρώπων ( ή και από μεμονωμένα άτομα ) εναντίον ανυποψίαστων στόχων , άλλοτε μελών του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου και άλλοτε απλών πολιτών . Ουσιαστικά πρόκειται για τυφλή βία , βασιζόμενη στο σκεπτικό ότι η πρόκληση φόβου και ανασφάλειας σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ενός κράτους θα οδηγήσει σε άσκηση πίεσης προς την πολιτική ηγεσία και συμμόρφωση της τελευταίας με τις απαιτήσεις των τρομοκρατών . Όσοι επομένως προβαίνουν σε τρομοκρατικές ενέργειες εκκινούν από θρησκευτικά ή άλλα ιδεολογικά κίνητρα . Σε ελάχιστες όμως περιπτώσεις χαίρουν ηθικής νομιμοποίησης , κατανόησης και αποδοχής εκ μέρους της ( ενδοκρατικής ή διεθνούς ) κοινής γνώμης .

   Οι τρομοκρατικές ενέργειες είναι τόσο παλιές όσο και η ύπαρξη συγκροτημένων κοινωνιών με δεδομένο πολιτικό σύστημα . Η απόδοση όμως σε ένα κίνημα ή μία οργάνωση του χαρακτηρισμού ‘τρομοκρατικό-ή’ είναι καθαρά υποκειμενική υπόθεση . Αυτό οφείλεται στο ότι υπάρχουν διάφορα είδη ‘τρομοκρατικής δράσης’ : Επιθέσεις εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων εναντίον αυτοκρατοριών ή αποικιοκρατικών δυνάμεων , επιθέσεις δεξιών ή αριστερών επαναστατικών ομάδων εναντίον της νόμιμα εκλεγμένης κυβέρνησης ενός κράτους , επιθέσεις εξτρεμιστικών θρησκευτικών οργανώσεων εναντίον κρατών ή πολιτών άλλου θρησκεύματος . Η ανθρώπινη ιστορία  βρίθει παραδειγμάτων και για τις τρεις προαναφερθείσες περιπτώσεις . Οι Έλληνες επαναστάτες του 1821 αντιμετωπίστηκαν ως τρομοκράτες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και από ορισμένα μέλη της αποκαλούμενης ‘Ιερής Συμμαχίας’ , όπως η Αυστρία και η Πρωσία . Οι Ιρλανδοί αυτονομιστές του 1919 είχαν την ίδια αντιμετώπιση από την τότε Βρετανική Αυτοκρατορία . Οι επονομαζόμενοι ‘Τίγρεις για την απελευθέρωση του Ταμίλ’ έχουν χαρακτηρισθεί τρομοκράτες όχι μόνο από την επίσημη κυβέρνηση της Σρι Λάνκα , εναντίον της οποίας διεξάγουν ανταρτοπόλεμο , αλλά και από την Ευρωπαϊκή ‘Ενωση , τις Ηνωμένες Πολιτείες , τον Καναδά και την Ινδία . Ο ‘Αντιστασιακός Στρατός του Θεού’ ( Lords Resistance Army ) από το 1987 συγκρούεται με την επίσημη κυβέρνηση της Ουγκάντας , ενώ υπάρχει καταδικαστικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών καθώς και εντάλματα σύλληψης πολλών μελών του από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης . Τέλος , η ιαπωνική βουδιστική οργάνωση Aum Shinrikyo ( μετονομάστηκε σε Aleph το 1999 ) προκάλεσε τη διεθνή κατακραυγή μετά την επίθεση που διεξήγαγε το Μάρτιο του 1995 στο μετρό του Τόκυο , χρησιμοποιώντας το απαγορευμένο από τα Ηνωμένα Έθνη αέριο νεύρων Sarin .
  
Όταν αναφερόμαστε όμως στον ‘Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας’ εννοούμε την εκπεφρασμένη ( λεκτικά και πρακτικά ) βούληση των Ηνωμένων Πολιτειών να εξαρθρώσουν το τρομοκρατικό δίκτυο της εξτρεμιστικής ισλαμικής οργάνωσης Al-Qaida καθώς και να εφαρμόσουν αντίποινα έναντι της κυβέρνησης οποιασδήποτε χώρας υποθάλπτει την εν λόγω οργάνωση . Αιτία για την πρωτοφανή αυτή κινητοποίηση της αμερικανικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας στάθηκε η 11η Σεπτεμβρίου 2001 . Το πρωινό εκείνης της ημέρας 19 μέλη της Al-Qaida πραγματοποίησαν αεροπειρατεία σε τέσσερα επιβατικά αεροσκάφη αμερικανικών αεροπορικών εταιριών ( πτήσεις 11 και 77 της American Airlines και 93 και 175 της United Airlines ) . Δύο από τα αεροσκάφη τα κατηύθυναν πάνω στους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης , όπου στεγαζόταν το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου ( World Trade Center ) . Μετά την πρόσκρουση , ξέσπασε πυρκαγιά και τα δύο κτήρια κατέρευσαν με διαφορά λίγων λεπτών το ένα από το άλλο . Το τρίτο αεροσκάφος χρησιμοποιήθηκε για να πλήξει το Πεντάγωνο ( έδρα του Υπουργείου Αμύνης των ΗΠΑ ) ,  ενώ το τελευταίο αεροσκάφος συνετρίβη σε ένα χωράφι , αποτέλεσμα πιθανότατα προσπάθειας των επιβατών να αποσπάσουν τον έλεγχό του από τα χέρια των τρομοκρατών . Οι απώλειες από το τετραπλό αυτό τρομοκρατικό χτύπημα ανήλθαν συνολικά σε 2973 άτομα . 
  
Δεν ήταν φυσικά η πρώτη φορά που Αμερικανοί πολίτες γίνονταν στόχοι τρομοκρατικών χτυπημάτων . Η οριστική εγκατάλειψη από τις Ηνωμένες Πολιτείες του δόγματος του απομονωτισμού το 1941 ( εν μέσω του ΄Β Παγκοσμίου Πολέμου ) και η αντικατάστασή του από το δόγμα του παρεμβατισμού οδήγησε μεταπολεμικά σε δραστηριοποίηση των ΗΠΑ σε κάθε σημείο του πλανήτη . Η προώθηση της δημοκρατίας , της οικονομίας της αγοράς και των αμερικανικών αξιών αλλά και η παράλληλη ανάσχεση της διάδοσης του κομουνισμού ( συχνά μέσω της στήριξης δεξιών απολυταρχικών καθεστώτων και διεφθαρμένων κυβερνήσεων ) είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αρνητικής εικόνας για οτιδήποτε αμερικανικό σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού της Λατινικής Αμερικής , της Αφρικής , της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Μέσης Ανατολής . Ειδικά όσον αφορά τη Μέση Ανατολή , ας σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ ήταν το πρώτο κράτος που προέβη σε de facto αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ ( μετακυλίοντας την de jure αναγνώριση στον ΟΗΕ ) , παρά τις έντονες ενστάσεις προς τον Πρόεδρο Τρούμαν από τον υπουργό Εξωτερικών Τζορτζ Μάρσαλ και τον υπουργό Άμυνας Τζέιμς Φόρεσταλ ότι μια τέτοια ενέργεια θα έπληττε ανεπανόρθωτα τις αμερικανοαραβικές σχέσεις .

  Μια συνοπτική εξέταση των τρομοκρατικών ενεργειών των τελευταίων 25 ετών αρκεί για να αναδειχθεί το μένος που υπάρχει έναντι των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ∙ ένα μένος που ακόμη και αν αρχικά δεν το προκάλεσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες , τουλάχιστον το καλλιέργησαν και το διεύρυναν με τις πολιτικές τους επιλογές . Η απαρίθμηση που ακολουθεί , κατά χρονολογική σειρά , είναι ενδεικτική και δεν περιλαμβάνει τις επιθέσεις ήσσονος σημασίας καθώς και τα περιστατικά στο μεταπολεμικό Ιράκ και Αφγανιστάν , αλλά και στο Ισραήλ , μιας και στις τρεις αυτές χώρες η βία είναι σχεδόν καθημερινή . Επίσης δεν συνυπολογίζονται οι επιθέσεις τις οποίες οι εκάστοτε αστυνομικές αρχές κατόρθωσαν να αποτρέψουν , έστω και την τελευταία στιγμή .
    Στις 4 Νοεμβρίου 1979 Ιρανοί φοιτητές κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη και για 444 ημέρες κράτησαν ως ομήρους 52 Αμερικανούς πολίτες . Την ίδια χρονιά η πορτορικανή εθνικιστική οργάνωση FALN ( Fuerzas Armadas de Liberación Nacional ) πυροδότησε εκρηκτικό μηχανισμό έξω από το θέατρο Shubert στο Σικάγο , τραυματίζοντας 5 άτομα . Στις 15 Μαρτίου 1980 ένοπλα μέλη πάλι της FALN εισέβαλαν στα κεντρικά γραφεία της προεκλογικής εκστρατείας του Προέδρου Jimmy Carter στο Σικάγο και στα αντίστοιχα γραφεία του υποψηφίου George H.W. Bush στη Νέα Υόρκη , ακινητοποιώντας τους υπαλλήλους και προκαλώντας εκτεταμένους βανδαλισμούς . Στις 20 Οκτωβρίου 1981 τρία άτομα σκοτώθηκαν και εξήντα τραυματίστηκαν από επίθεση σε εβραϊκή συναγωγή στην πόλη Antwerp του Βελγίου . Στις 18 Απριλίου 1983 ένα φορτηγάκι με εκρηκτικά εισέβαλε στην αμερικανική πρεσβεία στη Βηρυττό και από την επακόλουθη έκρηξη 63 άτομα βρήκαν τον θάνατο . Έξι μήνες αργότερα , στις 23 Οκτωβρίου , πραγματοποιήθηκε παρόμοια επίθεση σε στρατόπεδο Αμερικανών πεζοναυτών στα περίχωρα του Διεθνούς Αεροδρομίου της Βηρυττού , με αποτέλεσμα 241 απώλειες και 100 τραυματίες . Στις 12 Δεκεμβρίου 1983 σημειώθηκε νέο βομβιστικό χτύπημα στην αμερικανική πρεσβεία στο Κουβέιτ , αποκορύφωμα μιας σειράς βομβιστικών επιθέσεων σε διάφορους στόχους ( όπως η Γαλλική πρεσβεία και το κεντρικό διυλιστήριο της χώρας ) με σύνολο έξι νεκρούς και 80 τραυματίες . Στις 3 Δεκεμβρίου 1984 αεροπειρατές κατέλαβαν την πτήση 221 των Κουβεϊτιανών Αερογραμμών και οδήγησαν το αεροσκάφος στην  Τεχεράνη , όπου δολοφόνησαν δύο Αμερικανούς αξιωματούχους της αμερικανικής Υπηρεσίας για την Διεθνή Ανάπτυξη (U.S. Agency for International Development ) ως αντίποινα για την μη εκπλήρωση των αιτημάτων τους . Στις 27 Δεκεμβρίου 1985 δύο ένοπλες ομάδες διενήργησαν – σχεδόν ταυτόχρονα – επιθέσεις στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Βιέννης ( 2 νεκροί , 39 τραυματίες ) και στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Ρώμης ‘Λεονάρντο Ντα Βίντσι’ ( 16 νεκροί , 99 τραυματίες ) ∙ η πλειοψηφία των θυμάτων ήταν Ισραηλινοί και Αμερικανοί πολίτες

    Στις 2 Απριλίου 1986 εξεράγη βόμβα σε αεροσκάφος της αμερικανικής εταιρείας TWA ( Trans World Airlines ) ενώ εκτελούσε την πτήση 840 από Ρώμη με προορισμό την Αθήνα ( 4 επιβάτες νεκροί , όλοι τους Αμερικανοί υπήκοοι ) . Λίγες μέρες αργότερα , στις 6 Απριλίου , σημειώθηκε έκρηξη στη βερολινέζικη δισκοτέκ ‘La Belle’ , σημείο συνάντησης Αμερικανών στρατιωτών-μελών της πολυεθνικής συμμαχικής στρατιωτικής δύναμης που έδρευε στη Γερμανία , με συνέπεια να σκοτωθούν 3 άτομα και να τραυματιστούν 230 .
   Στις 5 Σεπτεμβρίου 1986 αεροπειρατές κατέλαβαν την πτήση 73 της αμερικανικής εταιρείας
Pan American World Airways – 22 νεκροί και 120 τραυματίες έπειτα από επιχείρηση της αστυνομίας του Πακιστάν να εξουδετερώσει τους αεροπειρατές  ( το αεροσκάφος , που είχε ως προορισμό τη Νέα Υόρκη , δεν είχε προλάβει να απογειωθεί από το Καράτσι ) . Στις 21 Δεκεμβρίου 1988 η πτήση 103 ( επίσης της Pan American World Airways ) ανατινάχθηκε πάνω από την κωμόπολη Lockerbie της Σκωτίας , με συνολικές απώλειες 270 άτομα ( όλοι οι επιβαίνοντες συν 11 άτομα επί του εδάφους ) . Στις 17 Μαρτίου 1992 η οργάνωση ‘Ισλαμική Τζιχάντ’ ανέλαβε την ευθύνη για βομβιστική επίθεση στην ισραηλινή πρεσβεία στο Buenos Aires της Αργεντινής ( 29 νεκροί , 242 τραυματίες ) . Στις 25 Ιανουαρίου 1993 ο Πακιστανός Mir Aimal Kansi ανοίγει πυρ εναντίον αυτοκινήτων σταματημένων σε φωτεινό σηματοδότη , μπροστά από το αρχηγείο της αμερικανικής Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών ( Central Intelligence AgencyCIA ) , σκοτώνοντας δύο υπαλλήλους της εν λόγω υπηρεσίας . Ένα μήνα αργότερα , στις 26 Φεβρουαρίου , από βομβιστική επίθεση στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου ( World Trade Center ) στη Νέα Υόρκη σκοτώνονται 6 και τραυματίζονται πάνω από 1000 άτομα – την ευθύνη αναλαμβάνουν οι ισλαμικές οργανώσεις Jamaat Al-Fuqra , Gamaat Islamiya , Hamas , Islamic Jihad και National Islamic Front . Στις 26 Ιουλίου 1994 επίθεση στην ισραηλινή πρεσβεία στο Λονδίνο προκαλεί  τον τραυματισμό 20 ατόμων . Στις 25 Ιουνίου 1996 διεξήχθη βομβιστική επίθεση στους πύργους Khobar στη Σαουδική Αραβία , οδηγώντας  στο θάνατο 20 ατόμων ( οι 19 Αμερικανοί ) και στον τραυματισμό 372 . Στις 17 Νοεμβρίου 1997 ένοπλοι ισλαμιστές σκότωσαν 62 άτομα στο αιγυπτιακό τουριστικό θέρετρο Luxor ( η πλειοψηφία των θυμάτων ήταν Ευρωπαίοι και Ιάπωνες παραθεριστές ) . Στις 7 Αυγούστου  1998 πραγματοποιήθηκαν βομβιστικά χτυπήματα στις αμερικανικές πρεσβείες σε Dar es Salaam ( Τανζανία ) και Nairobi ( Κένυα ) , προκαλώντας 225 απώλειες και τουλάχιστον 4000 τραυματίες ∙ την ευθύνη ανέλαβε η ισλαμική φονταμενταλιστική οργάνωση Al-Qaida . Η ίδια οργάνωση ενορχήστρωσε την επίθεση στο αμερικανικό πολεμικό πλοίο USS Cole , το οποίο είχε καταφύγει στο λιμάνι Aden της Υεμένης στις 12 Οκτωβρίου 2000 προκειμένου να ανεφοδιαστεί με καύσιμα ( 17 αμερικανοί ναύτες νεκροί , 40 τραυματίες ) .

   
   
Τα δρακόντεια και χρονοβόρα μέτρα ασφαλείας που υιοθέτησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και διάφορες άλλες δυτικές χώρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 δεν εξάλειψαν την τρομοκρατία . Οδήγησαν απλώς τους τρομοκράτες να επανεξετάσουν τις μεθόδους τους και να διαφοροποιήσουν τις τακτικές τους . Συνεχίζοντας λοιπόν την αναδρομή , στις 11 Απριλίου 2002 ένα φορτηγό γεμάτο με φυσικό αέριο και παγιδευμένο με εκρηκτικά ανατινάζεται στην εβραϊκή συναγωγή
Ghriba στην Τυνησία ( 21 νεκροί , 30 τραυματίες ) . Στις 4 Ιουλίου 2002 , ανήμερα της εθνικής επετείου των ΗΠΑ , Αιγύπτιος ένοπλος σκοτώνει δύο Ισραηλινούς πολίτες στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Los Angeles . Τον Οκτώβριο του ιδίου έτους , οι John Allen Muhammed(αρχικά ονομαζόταν John Allen Williams , άλλαξε το επίθετό του όταν έγινε μέλος της οργάνωσης Nation of Islam ) και Lee Boyd Malvo δολοφόνησαν 10 συμπατριώτες τους στην περιοχή μεταξύ Baltimore και Washington Metropolitan Area ( τα περιστατικά έμειναν γνωστά ως Beltway Sniper Attacks ) . Στις 12 Μαΐου 2003 το οικιστικό συγκρότημα Riyadh στην Σαουδική Αραβία  ( κατασκευασμένο για εκπατρισμένους Αμερικανούς πολίτες ) υπέστη βομβιστική επίθεση , με αποτέλεσμα 26 άτομα να χάσουν τη ζωή τους και 160 να τραυματιστούν . Μόλις 4 ημέρες αργότερα , στις 16 Μαΐου , σημειώνεται παρόμοια επίθεση σε 5 ‘δυτικούς και εβραϊκούς’ στόχους στην πόλη Casablanca του Μαρόκου , με απολογισμό 41 νεκρούς και 100 τραυματίες .Στις 15 και  20 Νοεμβρίου του 2003 έχουμε αλλεπάλληλες επιθέσεις σε διάφορους στόχους στην Κωνσταντινούπολη ( Τουρκία ) – μεταξύ των στόχων περιλαμβάνονται εβραϊκές συναγωγές καθώς και το βρετανικό προξενείο , με συνέπεια οι νεκροί να ανέλθουν σε 57 και οι τραυματίες σε 700 . Στις 11 Μαρτίου 2004 γίνεται στόχος η Μαδρίτη , η πρωτεύουσα της Ισπανίας , λόγω της συμπαράταξης της χώρας στο πλευρό των ΗΠΑ κατά τον πόλεμο του Ιράκ το 2003 ( 191 νεκροί και 1500 τραυματίες από τα συντονισμένα βομβιστικά χτυπήματα σε επιβατικές αμαξοστοιχίες ) . Στις 9 Σεπτεμβρίου 2004 πλήττεται η αυστραλιανή πρεσβεία στην Τζακάρτα της Ινδονησίας ( 8 νεκροί ) και στις 7 Οκτωβρίου τα τουριστικά θέρετρα Taba και Ras al-Shitan στην Χερσόνησο του Σινά ( 34 νεκροί , 171 τραυματίες ) . Τέλος , στις 7 Ιουλίου 2005 έλαβε χώρα ένα από τα χειρότερα τρομοκρατικά χτυπήματα στην ιστορία της Μεγάλης Βρετανίας , του στενότερου ίσως συμμάχου των Ηνωμένων Πολιτειών στην ‘εκστρατεία’ κατά της τρομοκρατίας ∙ οι νεκροί ανήλθαν σε 56 και οι τραυματίες σε περισσότερους από 700 .
  
Ποια είναι συνεπώς η διαφορά μεταξύ όλων των προαναφερθέντων επιθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους και της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 ; Ή μεταξύ της διεθνούς τρομοκρατίας και της εσωτερικής ( ενδοκρατικής ) τρομοκρατίας ; Η διαφοροποίηση έγκειται αποκλειστικά στο ψυχολογικό αντίκτυπο . Η εγχώρια τρομοκρατία , όπως το βομβιστικό χτύπημα στην Οκλαχόμα στις 19 Απριλίου 1995 ( 168 νεκροί ) ή στο Centennial Olympic Park της Ατλάντα κατά τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1996 ( 1 νεκρός , 111 τραυματίες ) , σοκάρει βέβαια αλλά δεν καλλιεργεί αίσθημα μαζικού φόβου ούτε συσπειρώνει έναντι κοινού αντιπάλου . Η 11η Σεπτεμβρίου συνέβη σε μια εποχή όπου οι ΗΠΑ ήταν η μοναδική υπερδύναμη , ο Ψυχρός Πόλεμος είχε λάβει τέλος , δεν υπήρχαν εμφανή ( τουλάχιστον στην κοινή γνώμη ) ανοιχτά μέτωπα . Όλοι οι οικονομικοί και στρατιωτικοί δείκτες υπόσχονταν ένα σίγουρο και ασφαλές μέλλον , έναν νέο αμερικανικό αιώνα . Ελπίδες και προσδοκίες που κατέρρευσαν από μία επίθεση στο κέντρο της αποκαλούμενης ‘Μητρόπολης του Κόσμου’ , δηλαδή της Νέας Υόρκης . Οι ίδιοι οι στόχοι , οι Δίδυμοι Πύργοι του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου , επιλέχθησαν για τη συμβολική τους σημασία . Οι ψυχολογικές επιπτώσεις μεταφράσθηκαν πρακτικά με δύο τρόπους : Όσον αφορά τους Αμερικανούς πολίτες , ανέπτυξαν ξενοφοβικές τάσεις και δέχθηκαν περιορισμούς στην ελευθερία τους χάριν της ασφάλειας . Παράλληλα σημειώθηκε αναβίωση του πατριωτισμού , ανανέωση της αμερικανικής ταυτότητας , στροφή προς τον χριστιανισμό και συστράτευση ως προς τις προτεραιότητες που έθεσε η πολιτική ηγεσία . Όσον αφορά το πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο , αποδυναμώθηκαν οι όποιες εναπομείνασες τάσεις απομονωτισμού που ενδέχοντο να οδηγήσουν σε ανδίπλωση των ΗΠΑ , δημιουργία κενού ισχύος , διασπορά πυρηνικών όπλων καθώς και όπλων μαζικής καταστροφής , έξαρση του ανταγωνισμού σε οικονομικά και αμυντικά θέματα , ανάδυση μιας εχθρικής για τα αμερικανικά συμφέροντα δύναμης σε ένα ζωτικής σημασίας περιφερειακό υποσύστημα . Επιπλέον εξασφαλίστηκε η ρητή ή σιωπηρή συναίνεση των ξένων κυβερνήσεων , αλλά και η αποδοχή εκ μέρους της διεθνούς κοινής γνώμης ( διεθνής νομιμοποίηση ) , ως προς τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Αφγανιστάν . Η σημαντικότερη όμως εξέλιξη ήταν πως τέθηκε σε ισχύ το σχέδιο αναδιαμόρφωσης της περιοχής της ευρύτερης Μέσης Ανατολής ,ούτως ώστε να επιτευχθεί η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των ΗΠΑ για τις επόμενες δεκαετίες . Ο γεωπολιτικός σχεδιασμός των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μακρά παράδοση . Ουσιαστικά έχει αναπτυχθεί βάσει των θεωριών δύο ακαδημαϊκών , του Βρετανού Halford John Mackinder ( 1861 – 1947 ) και του Αμερικανού Nicholas J.Spykman ( 1893 – 1943 ) . Η κεντρική ιδέα των δύο θεωριών είναι πως όποιος ελέγχει την Ευρασία ( δηλαδή την γεωγραφική περιοχή από την  Ανατολική – Νοτιοανατολική Ευρώπη έως και την Κεντρική Ασία ) ή έστω δύναται να εμποδίσει οποιοδήποτε άλλο κράτος από το να την ελέγξει , είναι αυτόματα ο ισχυρότερος διεθνής δρώντας και καθορίζει τις τύχες του κόσμου . Η επιτήρηση αυτής της ευαίσθητης και συνάμα πλούσιας σε φυσικούς πόρους γεωγραφικής περιοχής επιτυγχάνεται είτε μέσω προσεταιρισμού ορισμένων κρατών της είτε μέσω παρουσίας στρατευμάτων και κατοχής τμήματός της είτε , τέλος , ασκώντας κυριαρχία στην περιφέρειά της ( με συμμαχίες και στρατιωτικές βάσεις σε όλο το μήκος και πλάτος της Μεσογείου , της Βορείου Θαλάσσης , του Ευξείνου Πόντου , του Περσικού Κόλπου και του Ινδικού Ωκεανού ) . Οι ΗΠΑ έχουν περάσει και από τα τρία προαναφερθέντα στάδια . Μετά τον ΄Β Παγκόσμιο Πόλεμο διατήρησαν αμερικανικά στρατεύματα στη Δυτική Γερμανία , ίδρυσαν τον αμυντικό συνασπισμό του Βορειοατλαντικού Συμφώνου ( North Atlantic Treaty OrganizationNATO ) καθώς και τον αντίστοιχο συνασπισμό του Συμφώνου της Νοτιοανατολικής Ασίας ( Southeast Asia Treaty OrganizationSEATO ) , συνέδραμαν το Ηνωμένο Βασίλειο στο να αποκτήσει διηπειρωτικούς βαλιστικούς πυραύλους  ( τα μοντέλα Polaris και Trident ) και κατασκεύασαν ένα δίκτυο 702 βάσεων σε περίπου 130 ξένες χώρες .

 Ο πόλεμος εναντίον κρατών αδύναμων αλλά γεωστρατηγικά σημαντικών ήταν το μόνο λογικό επακόλουθο . Ίσως αυτή η φράση μοιάζει με παραδοξολογία . Πώς ο πόλεμος επιδέχεται τον χαρακτηρισμό ‘λογικό επακόλουθο’ ; Ας σημειωθεί πως η χρήση βίας , αν και καταδικάζεται από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών , εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα ‘εργαλεία’ της διπλωματίας . Παρ’όλο που η κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται τον πόλεμο καθώς και τις εχθροπραξίες οποιασδήποτε κλίμακας ως αποτυχία της διπλωματίας , η σχέση αυτή δεν είναι αντιθετική . Η χρήση βίας ή έστω η απειλή χρήσης βίας αποτελούν αμφότερες εκφάνσεις της ισχύος ενός κράτους . Και η ισχύς κατέχει κεντρικό ρόλο σε κάθε διαπραγμάτευση μεταξύ διεθνών δρώντων . Για τις Ηνωμένες Πολιτείες , μια σειρά κρατών της Μέσης Ανατολής λειτουργούν ευκαιριακά , αστάθμητα , συχνά επιζήμια για τα αμερικανικά συμφέροντα . Τα εν λόγω κράτη όμως ελέγχουν την πλειοψηφία των παγκοσμίων αποθεμάτων πετρελαίου ( το 65% ) καθώς και διόλου ευκαταφρόνητες ποσότητες φυσικού αερίου . Το γεγονός αυτό αναβαθμίζει την γεωπολιτική σημασία και γειτονικών χωρών , ιδίως όσων διευκολύνουν τη διέλευση των φυσικών πόρων μέσω αγωγών . Τα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου , με βάση τα σημερινά επίπεδα παραγωγής και τις αντίστοιχες τάσεις κατανάλωσης , επαρκούν μόλις για μια δεκαετία . Αντίθετα , τα αποθέματα μόνο του Ιράκ , επίσης βάσει του σημερινού επιπέδου παραγωγής , θα διαρκέσουν 526 έτη . Μελέτες του σουηδικού Πανεπιστημίου της Uppsala έχουν καταδείξει ότι αφ’ενός η παραγωγή πετρελαίου σε Ηνωμένες Πολιτείες , Μεξικό και Βόρεια Θάλασσα έχει ήδη αρχίσει να μειώνεται , αφ’ετέρου τα παγκόσμια αποθέματα είναι μικρότερα των αναμενομένων .
  
Στην υψίστης σημασίας λοιπόν περιοχή της Μέσης Ανατολής , οι μόνοι σύμμαχοι των ΗΠΑ είναι , κατά σειρά σπουδαιότητας , το Ισραήλ , η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ . Ως προς τα υπόλοιπα κράτη , οι ΗΠΑ διατηρούν αρμονικές ή έστω ουδέτερες σχέσεις με Ιορδανία , Αίγυπτο , Λίβανο , Ομάν , Υεμένη , Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα , Κατάρ , Μπαχρέιν . Ειδικά όσον αφορά την Τουρκία , παρ’ότι σύμμαχος των ΗΠΑ , έχει μικρή επιρροή στους αραβικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς ( κυρίως λόγω του κοσμικού χαρακτήρα που έχει υιοθετήσει από την εποχή του Κεμάλ Ατατούρκ ) , με αποτέλεσμα να μην έχει θέση στην παρούσα ανάλυση . Τέλος , η Συρία , το Ιράν και το Ιράκ ( πριν τον πόλεμο ) θεωρούνται εχθρικά κράτη από την αμερικανική ηγεσία και συμπεριλαμβάνονται , μαζί με τη Βόρειο Κορέα , στο λεγόμενο ‘Άξονα του Κακού’ ( κατά την έκφραση του Αμερικανού Προέδρου George Bush ) . Οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμούν πως οι διαπραγματεύσεις , οι διπλωματικές επαφές , η προσφορά οικονομικών ανταλλαγμάτων και η μεσολάβηση τρίτων κρατών δεν φέρουν αποτέλεσμα ούτε εμπεδώνουν σταθερή , μακροχρόνια συνεργασία με τα προαναφερθέντα ‘εχθρικά’ κράτη . Η μόνη λύση είναι ο ‘εκδημοκρατισμός’ και η αναμόρφωσή τους κατά τα δυτικά πολιτειακά , αναπτυξιακά και καταναλωτικά πρότυπα . Αυτή η εξέλιξη , με τη σειρά της , προϋποθέτει την ανατροπή των υπαρχόντων καθεστώτων δια της βίας . Καθώς οι ομάδες αντιφρονούντων ( δηλαδή η κατά κάποιο τρόπο ‘αντιπολίτευση’ ) στο εσωτερικό των εν λόγω κρατών είναι αδύναμες και χαίρουν περιορισμένης λαϊκής υποστήριξης , η δια της βίας ανατροπής επέρχεται με διακρατικό πόλεμο . Ως τελευταίο στάδιο ακολουθεί η ανάδυση στην εξουσία ( ή ο ‘διορισμός’ , αν προτιμάτε ) προσώπων συνεργάσιμων με τις ΗΠΑ και η δραστηριοποίηση αμερικανικών εταιριών στους τομείς της ενέργειας , της βαριάς βιομηχανίας και των κατασκευών .

  Η μαζική επέκταση αμερικανικών εταιριών ( κυρίως πετρελαϊκών ) στην Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή ξεκίνησε επί Προεδρίας Bill Clinton  ( 1992 – 2000 ) . Ειδικότερα , ο Richard Morningstar , σύμβουλος του Αμερικανού Προέδρου , προώθησε την εταιρία Halliburton  ( πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της οποίας ήταν ο νυν αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Dick Cheney )στην περιοχή της Κασπίας . Εν συνεχεία ( 1997 ) , οι Donald Rumsfeld , Paul Wolfowitz , Richard Perle , Lewis Libby και άλλα άτομα( όλοι τους νυν αξιωματούχοι της κυβέρνησης Bush ) συνυπέγραψαν το ‘Σχέδιο για έναν Νέο Αμερικανικό Αιώνα’ ( Project for a New American Century ) , σύμφωνα με το οποίο είναι ευθύνη και καθήκον των Ηνωμένων Πολιτειών να ηγηθούν του διεθνούς συστήματος και να δημιουργήσουν μια τάξη πραγμάτων ευνοϊκή για την αμερικανική ασφάλεια , ευημερία και ιδεολογικές αρχές . Το εν λόγω ‘Σχέδιο’ κάνει ξεχωριστή εκτενή αναφορά στην ανάγκη ανατροπής του Σαντάμ Χουσέιν , άσκησης πίεσης σε Συρία και Ιράν για μεταρρυθμίσεις και ‘συμμόρφωση’ με τις αμερικανικές απαιτήσεις , επανεξέτασης ( υπό αυστηρότερους όρους ) των σχέσεων των ΗΠΑ με κράτη της Κεντρικής Ασίας ( όπως το Ουζμπεκιστάν ) καθώς και με χώρες των οποίων η πολιτική ηγεσία εκλαμβάνεται ως ‘αντιδραστική / αντιαμερικανική’  ( όπως η Βενεζουέλα ) . Ο ίδιος ο νυν Πρόεδρος , George W. Bush , διετέλεσε Διευθύνων Σύμβουλος ( CEO ) της πετρελαϊκής εταιρίας Harken , η οποία τον Ιανουάριο του 1990 εξασφάλισε αποκλειστικά δικαιώματα εξόρυξης από την κυβέρνηση του Μπαχρέιν ( δύο μόλις χρόνια έπειτα της νίκης του George H.W. Bush , πατέρα του νυν Προέδρου , στις προεδρικές εκλογές του 1988 ) . Η δε νυν Υπουργός Εξωτερικών Condoleezza Rice  ( πρώην Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας ) διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Chevron Texaco και συνέβαλε στην επίτευξη συμφωνίας με την κυβέρνηση του Καζακστάν για την εκμετάλλευση των πλούσιων πετρελαϊκών κοιτασμάτων της χώρας .
  
Σίγουρα υπάρχουν και άλλες ενδιαφέρουσες περιπτώσεις , αρκετές για να γραφούν σελίδες επί σελίδων . Πρέπει να παρουσιαστεί όμως και το τραγικό μέρος αυτής της ιστορίας , οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε Αφγανιστάν και Ιράκ . Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2001 . Οι ΗΠΑ εξασφάλισαν τη συμμετοχή τουλάχιστον 37 χωρών , σύμφωνα με σχετικό έγγραφο του αμερικανικού Υπουργείου Αμύνης . Ως συμμετοχή δεν υπολογίζεται μόνο η αποστολή στρατευμάτων αλλά η κάθε είδους διευκόλυνση , είτε πρόκειται για λογιστική υποστήριξη είτε για αποστολή εφοδίων ( τρόφιμα , ρουχισμός , ιατρικός εξοπλισμός και σκευάσματα ) ή ,ακόμη , για παροχή άδειας χρήσης του εναέριου χώρου . Ανάμεσα στα εν λόγω κράτη συμπεριλαμβάνονταν το Ηνωμένο Βασίλειο ,η Αυστραλία , η Νέα Ζηλανδία , η Ρωσία , ο Καναδάς , η Ιορδανία , το Πακιστάν , η Γερμανία , η Γαλλία , η Δανία , η Λιθουανία ,  η Εσθονία , η Τουρκία και η Ελλάδα . Παράλληλα οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεργάστηκαν με το United Islamic Front for the Salvation of Afghanistan , ένα συνασπισμό τοπικών φατριών και πολεμάρχων που στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης αναφερόταν ως ‘Βόρεια Συμμαχία’  ( Northern Alliance ) .
  
Οι κυριότερες επιθετικές ενέργειες διήρκεσαν μέχρι το Μάρτιο του 2002 . Το καθεστώς των Ταλιμπάν κατέρρευσε και τα μέλη τους κατέφυγαν σε ορεινές κυρίως περιοχές . Ο πόλεμος όμως συνεχίζεται μέχρι σήμερα , υπό τη μορφή αντάρτικου . Ο δε Οσάμα Μπιν Λάντεν , ο ηγέτης της Al-Qaida και ‘αφορμή’ του πολέμου , παραμένει ασύλληπτος . Το ερώτημα που γεννάται είναι πως το τεχνολογικά πιο εξελιγμένο κράτος του πλανήτη , με στρατιωτικούς δορυφόρους , οπλική υπεροχή και σύστημα παρακολούθησης των διεθνών τηλεπικοινωνιών    ( Echelon ) , αδυνατεί να εντοπίσει ένα άτομο σε μία έκταση λίγων τετραγωνικών χιλιομέτρων . Η ύπαρξη ορεινών όγκων και σπηλαίων αρκούν για να προκαλέσουν μόνο μια μικρή καθυστέρηση . Ελλείψη επίσημης ερμηνείας , καταλήγουμε στη σκέψη πως η πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ δεν επιθυμεί τη σύλληψη του Οσάμα Μπιν Λάντεν . Ο λόγος είναι ότι χρησιμεύει περοσσότερο ζωντανός και ελεύθερος παρά νεκρός ή κρατούμενος . Χρησιμεύει στο βαθμό που η ύπαρξή του λειτουργεί ως ‘κόκκινο πανί’ για την αμερικανική κοινή γνώμη , προκαλώντας τόνωση της αμερικανικής εθνικής ταυτότητας , αποπροσανατολισμό από εσωτερικά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα και υποστήριξη των κυβερνητικών επιλογών εξωτερικής πολιτικής . 

Διαβάστε περισσότερα...